Türkiye'de beş yıl ikamet — ve bunu vatandaşlığa çevirmek için gerekenler

Beş yıl neden başvurudan daha zordur

Bir 11. madde dosyası, belge klasörü ile bir mülakattan ibarettir. Düzgün hazırlandığında bir haftalık iştir. Sonucu belirleyen şey ise yıllar önce, o an idarî ayrıntı gibi görünen kararlarda belirlenmiştir: çalışma izni yerine öğrenci izni almak, bir kışı yurt dışında geçirmek, iki işveren arasında iznin on bir gün boşta kalmasına göz yummak, sonradan yalnızca kâğıt üzerinde var olduğu anlaşılan bir şirketin bordrosunda görünmek.

Bu nedenle bu site, aranan süreyi hukukî bir mesele olarak ele almadan önce bir aritmetik meselesi olarak ele alır. Önce beş yılın hesaplanma kuralları gelir; ardından 11. maddenin sekiz koşulu; dosya en sonda gelir. Hesabınız tutmuyorsa, belgelere gösterilen hiçbir özen başvuruyu kurtarmaz; ret ise size başvuru harcına, bir yıllık beklemeye ve bazı hâllerde bir sonraki başvurunun açıklamak zorunda kalacağı bir kayda mal olur.

Bu yol kimin için

Türk sisteminin sessizce ödüllendirdiği kişiler için: çalışmaya gelip kalan biri, burada şirket kuran bir girişimci, tek bir izinle gelip onu dört kez yenileyen bir aile, hiçbir zaman uygun bir taşınmaz almamış ve almayı da düşünmemiş uzun süreli bir yerleşik. Bu yol yatırım yoluyla vatandaşlıktan da evlilik yolundan da yavaştır ve o iki yolun istemediği bir şeyi ister: gerçekten burada yaşamış olmanızı.

Son beş yılın büyük bölümünü, kısa ziyaretlerle ayakta tutulan bir izinle Türkiye dışında geçirmiş biri için ise değildir. İdare her şeyden önce giriş–çıkış kayıtlarını okur ve yurt dışı kuralları duygusal değil, aritmetik biçimde uygulanır.

Her ikamet yılı aynı değeri taşımaz

En yaygın yanılgı, ikamet kartıyla geçirilen herhangi bir beş yılın beş "sayılan" yıl ettiğidir. Etmez. Bazı statüler süreyi tam oranda, bazıları yarı oranda biriktirir, bazıları ise hiç biriktirmez. Türk üniversitesinde dört yıl okuyup sonra çalışma izni alan biri, bu yolun dördüncü yılında değildir. Hangi izinler, hangi oranda sayılır başlığı durumu statü statü ortaya koyar; herhangi bir hesap yapmadan önce okunması gereken sayfa budur.

Oran sorusunun yanında bir de süreklilik sorusu durur. Yasal ikamet kesintisiz olmalıdır. Bir iznin bitişi ile yenisinin verilişi arasındaki boşluk — kısa olsa da, idarenin kendi işlem süresinden kaynaklansa da — saati sıfırlayabilir. Zinciri kırmadan işveren değiştirmek başlığı, uygulamada bu boşlukların çoğuna yol açan durumu ele alır.

Sekiz koşul, kısaca

11. madde sekiz koşul sayar ve bunlar birlikte aranır: birini sağlayamamak hepsini sağlayamamak demektir. Ana hatlarıyla başvuran, kendi millî hukukuna göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmalı; Türkiye'de beş yıl kesintisiz ve yasal biçimde ikamet etmiş olmalı; burada yerleşme iradesini ortaya koymalı; genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamalı; iyi ahlak sahibi olmalı; yeteri kadar Türkçe konuşabilmeli; kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmalı; millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamalıdır.

Bunların dördü yalnızca beyan edilmez, sınanır. Türkçe değerlendirmesi komisyon mülakatında yapılır ve resmî bir sertifika şartı yoktur. Gelir koşulu sizin seçtiğiniz belgeler üzerinden değerlendirilir. İyi ahlak sekizinin en belirsizidir ve reddi gerekçelendirmek için en sık kullanılanıdır. Yerleşme iradesi ise kalmak istediğinizi söylemekle değil, yönetmelikte sayılan davranışlarla ispatlanır.

Başvuru, bekleme ve karar

Başvurular bizzat il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne yapılır; dosya kabul edildikten sonra başvuruya esas uygunluk belgesi düzenlenir. Parmak izi alınır, dosya komisyona gider, paralelinde arşiv araştırması yürür ve sonuç nihayet bakanlık düzeyinde imzalanan bir onay listesinde görünür. Başvuru, aşama aşama bu yolu izler ve her noktada kimin ne yaptığını söyler.

Cevap olumsuzsa iki hukukî yol ve tek bir süre vardır. Tebliğden itibaren altmış gün içinde ya Genel Müdürlüğe idarî itiraz ya da idare mahkemesinde iptal davası. Başvuru reddedildiğinde ne yapılmalı hangi yolun hangi tür redde uyduğunu ve bu seçimin neden çoğu başvurucunun beklediğinden daha önemli olduğunu açıklar.

Bunu kim yazıyor

İstanbul'daki Bayraktar Attorneys vatandaşlık ekibi. Ekip, beş yılın temiz birikmesi için izinleri yapılandırır, 11. madde başvurularını hazırlayıp dosyalar, komisyon mülakatlarına katılır ve retlere karşı dava açar. Büronun bu yola ilişkin kendi özeti beş yıllık ikametle Türk vatandaşlığı sayfasındadır; bu site ise aynı malzemenin uzun biçimidir, dört dilde tutulur ve idarenin uygulaması değiştikçe güncellenir. Yayın ilkeleri ve inceleme tarihleri yayın ilkelerimizde açıklanmıştır.