Ergin olup olmadığınıza hangi hukuk karar verir?
Türk hukuku değil. 11. madde soruyu başvurucunun millî hukukuna gönderir; bu çoğu dosyada basittir, birkaçında ise sessizce belirleyicidir.
11. madde, başvurucunun kendi millî hukukuna göre ergin olmasını ve fiil ehliyetine sahip bulunmasını arar; vatansız başvurucular için ise Türk hukuku uygulanır. Çoğu millî hukuk erginliği on sekiz yaş olarak belirlediğinden kural genellikle bir şey eklemez. Millî hukukun farklı bir yaş öngördüğü, ehliyetin vesayet ya da yabancı bir mahkeme kararıyla sınırlandığı veya başvurucunun birden çok vatandaşlığı bulunup uygulanacak hukukun belirlenmesi gerektiği hâllerde önem kazanır.
Kural ve neden var olduğu
Kişisel statü — erginlik, ehliyet, vesayet — Türk kanunlar ihtilafı düşüncesinde geleneksel olarak kişinin millî hukukuna tabidir ve 11. madde buna sadık kalır. Yani soru "Türk hukukuna göre on sekiz yaşında mısınız?" değil, "kendi hukukunuza göre tam ehliyetli bir yetişkin misiniz?"dir.
İspat, olağan olarak dosyada zaten bulunan pasaport ve nüfus belgeleriyle yapılır. Millî hukuk alışılmadıksa, bilirkişi görüşü ya da ülke makamlarından resmî bir belge gerekebilir; bu da başvuruyu destekleyen diğer belgeler gibi tercüme ettirilip tasdik edilmelidir.
Birden çok vatandaşlığı olan başvurucular
Başvurucu iki veya daha fazla vatandaşlık taşıyorsa uygulanacak hukuk varsayılmaz, belirlenir; ölçüt genellikle etkin vatandaşlıktır — kişinin en sıkı bağının bulunduğu vatandaşlık. Uygulamada bu sonucu nadiren değiştirir, çünkü erginlik yaşları örtüşür; ancak dosyanın hangi belgeleri içermesi gerektiğini etkileyebilir.
Sınırlı ehliyet, vesayet ve yabancı kararlar
Vesayet altındaki ya da ehliyetini sınırlayan yabancı bir karara tabi bir başvurucu otomatik olarak elenmez; ancak başvuru esaslı biçimde karmaşıklaşır: sınırlamanın kapsamı millî hukuka göre tespit edilmeli ve kimin işlem yapabileceği sorusu çözülmelidir. Bu tür dosyalara hukuki görüş almadan girişilmemelidir.
Koşul başkalarıyla da etkileşir. Ehliyet soruları sıklıkla sağlık sorularına eşlik eder ve ikisi ayrı ayrı değerlendirilir — genel sağlığa ilişkin bir sağlık kurulu raporu, fiil ehliyeti hakkında bir beyan değildir ve hiçbiri diğerinin yerine geçmez. Sekiz koşulun genel görünümü bunların birlikte nasıl durduğunu ortaya koyar.
Küçükler: başvurucu değil, ama etkilenen
Bir küçük, olağan yoldan vatandaşlık için kendi adına başvuramaz. Çocuklar, ebeveynlerinin kazanımı üzerinden etkilenir; diğer ebeveyn başvurunun parçası değilse muvafakat aranır — kendi güçlükleri olan ve eş ve çocukların durumunda ele alınan bir konu.
Türkiye'de yabancı ebeveynlerden doğan çocuklar ise bambaşka bir sorudur; ikamete değil soybağına tabidir ve bu çizginin nereden geçtiğini doğumla kazanma açıklar. İki yol da ebeveynin beş yılını kısaltmaz.
Sık sorulan sorular
On dokuz yaşındayım ve millî hukukum erginliği yirmi bir olarak belirliyor. Başvurabilir miyim?
Ehliyet dosyada nasıl ispatlanır?
Engellilik bu bakımdan fiil ehliyetini etkiler mi?
Alışılmadık bir kişisel statü mü? Başvurmadan önce tespit ettirin
Erginlik, vesayet ya da çifte vatandaşlık bir soru doğuruyorsa, durumu önceden belgelemek retten sonra cevap vermekten çok daha ucuzdur.
Vatandaşlık ekibiWhatsAppİlgili içerikler
- Sekiz koşul11. maddedeki her koşul, her birinin gerçekte ne anlama geldiği ve hangilerinin beyan değil değerlendirme konusu olduğu.
- Eş ve çocuklarVatandaşlığa alınma kişiseldir. Küçük çocuklara ne geçer, eşe ne geçmez ve muvafakat sorunu.
- Belge setiDosyanın neleri içermesi gerektiği, her belgenin neyi ispatladığı ve dosyaların nerede geri çevrildiği.
Kaynaklar ve mevzuat
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu — m. 11/1-a — millî hukuka göre erginlik ve ehliyet
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun — ehliyetin millî hukuka tabi olması